Een debuut dat veel meer doet dan alleen herrie maken
Simon Slot | HelderPop Magazine
Een eerste album is vaak een zoektocht. Een band probeert verschillende ideeën uit, zoekt naar een eigen geluid en laat onderweg nog wat losse eindjes liggen. Bij het Alkmaarse Damnation is daar op Reign of the Undead opvallend weinig van te merken. Dit klinkt niet als een band die nog moet uitvinden wat hij wil zijn, maar als een viertal dat zijn muzikale taal al behoorlijk goed beheerst.
Damnation bestaat uit Manu Yaël (zang/gitaar), Mika van Tok (leadgitaar/backing vocals), Joris Tolhuijs (drums) en Jan van der Werff (bas). De basis is death metal, maar de band schuift daar zonder moeite elementen uit thrash en groove tussen. Het resultaat is zwaar en agressief, maar vooral verrassend dynamisch. Want Reign of the Undead is geen plaat die 38 minuten lang hetzelfde kunstje uitvoert.
‘Vein of Violence’ de eerste track van Reign of the undead maakt vanaf de eerste seconden duidelijk dat Damnation zijn zaakjes op orde heeft. De productie is strak zonder steriel te worden, de drums zijn messcherp en de bas vormt een stevig fundament onder de gitaren. Daarboven komen de diepe vocalen, die het nummer precies die donkere lading geven die je van Damnation mag verwachten. Maar belangrijker is de manier waarop het nummer wordt opgebouwd. Halverwege neemt Damnation gas terug, om vervolgens opnieuw los te barsten. Zulke contrasten keren gedurende het album steeds terug. Dat blijkt een van de sterkste eigenschappen van de band.
‘Primal Fear’ laat dat nog duidelijker horen. Een opmerkelijk intro en een grommende bas bouwen spanning op voordat de vocalen invallen. De gitaren doen ondertussen meer dan alleen riffs stapelen: er zitten kleine effecten en onverwachte wendingen in die het nummer kleur geven. En dan die tweede stem.
De combinatie van Yaëls leadvocalen met de backing vocals van Mika van Tok is misschien wel het meest herkenbare wapen van Damnation. De stemmen worden niet simpelweg over elkaar heen gelegd; ze reageren op elkaar en creëren daardoor een extra laag. Voor een deathmetalband is dat opvallend effectief. De gitaarsolo aan het einde maakt het nummer compleet. Het is precies dit soort detail waardoor Reign of the Undead boven een doorsnee deathmetalplaat uitstijgt.
Bij ‘Bloodbound’ gaat de intensiteit direct omhoog. Een rustige intro fungeert slechts als voorportaal voor een passage die vervolgens als een storm losbarst. Hier komt de jarennegentigkant van Damnation sterk naar voren. De riffs hebben die herkenbare old-school deathmetalzwaarte, maar de band kopieert het verleden nergens klakkeloos.
Opvallend zijn opnieuw de tempowisselingen. Voorbij het midden van de track wordt ruimte gemaakt, waarna de muziek opnieuw aanzwelt. Het nummer krijgt daardoor iets filmisch: van dreiging naar geweld en weer terug. De tekst is ondertussen ronduit confronterend. Bloodbound kiest daarbij voor een zeer donkere en expliciete benadering. Dat zal niet voor iedere luisteraar even gemakkelijk zijn, maar binnen de duistere wereld die Damnation op dit album creëert, is het duidelijk geen willekeurig shockeffect.
‘Dreadbringer’ is vervolgens de vuist die opnieuw door het gezicht gaat. Korter, feller en bijzonder geschikt voor het podium. Vooral het tweestemmige refrein valt op. Dat blijkt inmiddels geen incidentele gimmick, maar een wezenlijk onderdeel van het Damnation geluid.
De tekst richt zijn pijlen op macht, controle, religie en politiek. Ook hier kiest de band niet voor subtiliteit. De boodschap wordt uitgespuugd zoals de muziek wordt gespeeld: rechtstreeks en zonder omhaal. De gitaarsolo heeft iets van de oude Slayer school, maar blijft voldoende eigen om niet als kopie te klinken.
‘Between the Buried’ was een van de eerder verschenen singles en is misschien het meest toegankelijke nummer van het album. Niet omdat Damnation hier opeens minder hard klinkt, maar omdat de songstructuur en de groove bijzonder makkelijk binnenkomen. Zwaar, slepend en sfeervol.
De dubbele vocalen komen hier opnieuw uitstekend tot hun recht en de verschillende tussenstukken geven het nummer een verrassend rijk arrangement. Ook de tekst is interessant. De verteller ligt begraven, zijn lichaam begint te ontbinden en zijn ziel gaat verder. Pas wanneer hij de poorten van het hiernamaals bereikt, ontdekt hij waar hij werkelijk terecht is gekomen: tussen de slachtoffers die hij zelf heeft gemaakt.
‘Between the buried / I’m in hell.’
Een eenvoudig beeld, maar effectief uitgewerkt.
Met ‘Hatespiration’ laat Damnation een andere kant zien. Dit is de track die rechtstreeks naar de metalhead in de zaal lijkt te zijn geschreven. De pit, het headbangen, het zweet en de chaos: de tekst is bijna een uitnodiging om live volledig uit je dak te gaan.
Muzikaal heeft het nummer zelfs iets wat tegen punk aanschurkt, al blijft de uitvoering stevig geworteld in death metal. Daardoor is dit een van de meest afwijkende tracks van de plaat. En juist daarom werkt hij.
Het titelnummer ‘Reign of the Undead’ brengt verschillende elementen van de plaat samen. De muziek is zwaar en agressief, maar opnieuw zijn er rustpunten en afwijkende passages die voorkomen dat het nummer in een rechte lijn naar de finish dendert.
Tekstueel is het een van de meer nihilistische momenten op de plaat. Geen god, geen licht en geen duidelijk onderscheid tussen goed en kwaad. Alleen woede blijft over. Daarmee krijgt de titel van het album meer betekenis. De ‘undead’ lijken niet alleen letterlijk de doden te vertegenwoordigen, maar ook een wereld waarin menselijkheid en richting zijn verdwenen.
‘Relentless’ trekt de maatschappelijke lijn verder door. Geld, macht, controle, oorlog en manipulatie komen samen in een nummer dat muzikaal precies doet wat de titel belooft. De band schakelt voortdurend tussen snelheid en groove. Een klein, snerpend gitaarloopje keert terug en geeft het nummer herkenbaarheid.
Ook hier werken de twee vocalen uitstekend. Het bijna interactieve karakter tussen de stemmen geeft de song extra dynamiek. Damnation laat hier goed horen dat variatie niet hetzelfde is als ingewikkeld doen.
Joris Tolhuijs
Het absolute hoogtepunt is voor mij ‘Tortured Mirage’. Met ruim zes minuten is het de langste track van het album, maar nergens voelt dat als een risico. Juist hier toont Damnation dat het ook langere composities kan dragen.
Het nummer begint relatief vertellend en bouwt vervolgens langzaam op. De tekst gaat over trauma, zelfhaat, onzekerheid en hypocrisie: mensen die hun eigen pijn op anderen projecteren en vervolgens doen alsof zij zelf niets verkeerd doen. Muzikaal wordt die spanning uitstekend vertaald. Na ongeveer anderhalve minuut volgt een rustpunt. Later wordt het nummer opnieuw breedgetrokken. Rond 3:40 ontstaat een bijna hypnotiserend gedeelte waarin de gitaren meer ruimte krijgen en de drums terugvallen naar een slepend tempo.
Dan komt de solo. Die werkt hier vooral omdat hij niet voelt als een verplichte onderbreking. Hij haalt je juist uit die hypnose en geeft het nummer vervolgens ruimte om naar zijn einde toe te werken. Het slepende outro is de kers op de taart.
Dit is songwriting.
De afsluiter ‘Defiance of Oblivion’ begint opvallend rustig en diep, waarna de band opnieuw openbarst. De tekst is misschien wel de interessantste afsluiting die Damnation had kunnen kiezen. Waar veel nummers op het album een donkere en confronterende kant van de mens laten zien, gaat dit nummer juist over het weigeren om toe te geven aan haat en geweld.
Why must we kill each other?
Why do we hate one another?
I won’t give in.
Dat geeft het album aan het einde iets wat je misschien niet direct verwacht: een sprankje verzet tegen de uitzichtloosheid. Ook muzikaal is dit een sterk slot. De breaks zijn raak en de opvallend melodieuze gitaarsolo geeft het nummer een andere kleur. Daarna keert de brute death metal terug. Een betere afsluiter had de plaat moeilijk kunnen krijgen.
Een volwassen debuut
Het sterke van Reign of the Undead zit uiteindelijk niet in één spectaculaire riff of één briljante solo. Het zit in het geheel. Damnation weet wanneer het moet versnellen, wanneer het moet vertragen en wanneer een nummer juist even ruimte nodig heeft. De productie ondersteunt dat zonder de muziek glad te strijken. De drums en bas staan stevig, de gitaren krijgen voldoende ruimte en de vocalen hebben een herkenbaar eigen karakter.
Maar bovenal: Damnation schrijft nummers. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar binnen een genre waarin het gevaar van eenvormigheid altijd op de loer ligt, is het een compliment van formaat. De teksten zijn ondertussen donker, expliciet en regelmatig confronterend. Daaronder liggen thema’s als macht, oorlog, religie, geld, trauma, hypocrisie en menselijke wreedheid. Het album is daardoor inhoudelijk interessanter dan de duistere oppervlakte aanvankelijk doet vermoeden.
Is alles perfect? Nee. Op sommige momenten mag Damnation wat mij betreft nog verder buiten zijn eigen comfortzone treden en nóg meer experimenteren met melodie en songstructuur. Maar dat zijn eerder aanwijzingen voor de toekomst dan fundamentele tekortkomingen van dit debuut.
Want laten we vooral niet vergeten: dit is het eerste volledige album. En juist daarom is Reign of the Undead behoorlijk indrukwekkend.
Damnation klinkt niet als een band die net komt kijken. De band klinkt alsof hij al een tijdje aan het bouwen is, en nu eindelijk de deur intrapt.
Een volwassen, agressief en verrassend veelzijdig deathmetalalbum dat vooral nieuwsgierig maakt naar wat hierna komt.
Voor fans van: old school death metal, groove, thrash en vooral bands die begrijpen dat een goede deathmetalplaat méér nodig heeft dan alleen snelheid en brutaliteit.
Beste tracks: Between the Buried · Primal Fear · Tortured Mirage · Defiance of Oblivion
Damnation – Reign of the Undead
Manu Yaël – zang/gitaar
Mika van Tok – leadgitaar/backing vocals
Joris Tolhuijs – drums
Jan van der Werff – bas
